http://img585.imageshack.us/img585/7559/60957586.png

Wanilia (Vanilla Mill.)
– rodzaj roślin jednoliściennych z rodziny storczykowatych (Orchidaceae), liczący 109 gatunków rosnących dziko w strefach tropikalnych.
Gatunkiem typowym jest Vanilla mexicana P. Millera najbardziej popularnym...
Wanilia płaskolistna (Vanilla planifolia Andrews)– gatunek pnącza z rodziny storczykowatych (Orchidaceae).
Występuje w stanie dzikim w Ameryce Południowej i Ameryce Środkowej.
Liana osiągająca 10 do 15 m długości.
Wanilia jest epifitem korzystającym ze składników pokarmowych znajdujących sięw obumarłych pniach i konarach drzew, które służą jej za podpory.

Suszone i odpowiednio preparowane torebki nasienne zawierają substancję zapachową - wanilinę.
Używane są jako popularna przyprawa w cukiernictwie oraz w przemyśle spożywczym i perfumeryjnym.

Została odkryta przez hiszpańskich konkwistadorów, którzy zostali poczęstowani przez cesarza Montezumę napojem zwanym chocalatl.
Był on zrobiony z ziaren kakao, zmielonych ziaren zbóż, miodu i zmielonej wanilii.
Hiszpanie przywieźli recepturę do Europy, gdzie zyskała ona dużą popularność.
Do roku 1800 monopolistą w uprawie wanilii był Meksyk, bowiem tylko tam występowała pewna odmiana pszczół zapylających kwiaty tej rośliny.
Jednakże odkrycie ręcznej metody zapylania umożliwiło powstanie upraw również
w innych miejscach na świecie.
Wanilia zaczyna owocować po 3 latach, a maksymalne zbiory uzyskuje się po 8 latach od momentu posadzenia.
http://es.wikipedia.org/wiki/Vanilla

Tatuowana wanilia.
Wanilia, znana wszystkim przyprawa, niestety wypierana obecnie przez preparaty syntetyczne, to piękna roślina, jedyny przedstawiciel storczykowatych na naszym stole.
Rośnie jako pnącze w krajach tropikalnych i, jako produkt niezwykle pracochłonny, osiąga wysokie ceny na światowych rynkach.
W warunkach naturalnych zapylana jest przez drobną pszczołę z rodzaju Melapona, lub przez kolibry.
Uprawa jej, poza Ameryką Łacińską, skąd Vanilla planifolia pochodzi, stwarza poważne problemy, bo kwiat musi być zapylany ręcznie.
Nawet w Meksyku, ojczyźnie Melapona, owad ten jest na wymarciu.
Na dodatek zapylanie ręczne jest tylko w 50% skuteczne.
Z jednego hektara uprawy uzyskać można 300 kg strąków wanilii, z czego po wieloetapowej obróbce otrzymuje się zaledwie 60 kg 'laseczek' wanilii.
Owoce wanilii zwane strąkami, a właściwie torebki dla botanika, dorastają do 10-20 cm długości w przeciągu 6 - 9 miesięcy.
Świeże nie mają ani interesującego zapachu, ani smaku.
Dopiero poddanie strąków złożonemu procesowi 'fermentacji' wywołuje w nich ten atrakcyjny zapach.
Nie jest to fermentacja w sensie biochemicznym, ale raczej sterowane przejrzewanie owocu.
Polega ono najpierw na kontrolowanym więdnięciu w 70 stopniach przez dwa dni, potem przez trzydzieści dni trwa 'nasłonecznianie'.
Plantator bawi się ze strąkami w chowanego.
Codziennie rano rozkłada je na matach i wystawia na upalne słońce po to, by na noc owijać je w słomę, chować pod dach i pozwolić się im 'pocić'.
I tak przez trzydzieści dni i nocy..
Potem strąki się suszy do jednej trzeciej ich masy, i wreszcie poddaje kondycjonowaniu polegającym na trzymaniu w skrzyniach przez trzy miesiące strąków powiązanych we wiązki.
W tym czasie dopiero wywiązuje się atrakcyjny aromat, strąki przybierają czarno brązowy kolor
Zastanawiające, jaki sens biologiczny ma aromat w owocu przejrzewającym, no i jak Aztekowie wpadli na pomysł przetwarzania strąków tak skomplikowany sposób.
Procedura ta znana była wiele wieków przez Konkwistą.
Owoce wielu gatunków roślin zoochorycznych (roznoszonych przez zwierzęta) wabią zapachem roznosicieli.
Nie mogę doszukać się danych o sposobie rozprzestrzeniania się wanilii.
Ale co ma z tym wspólnego tatuowanie?
Otóż wysoka cena, jaką można uzyskać za strąki wanilii wabiła w Meksyku tzw. 'bandidos' - złodziejaszków, którzy kradli strąki akurat przed zbiorem i sprzedawali za duże pieniądze na czarnym rynku.
Zmusiło to plantatorów do wprowadzenia sprytnego oznakowywania poszczególnych strąków.
Wbijano w korek kilkanaście szpilek w określonym układzie, specyficznym dla poszczególnych plantacji.
Korkiem takim 'stemplowano' małe jeszcze strąki.
W miarę rozrastania się strąka, powiększał się też tatuaż, ale układ specyficzny, wzór, pozostawał bez zmiany.
Nielegalny sprzedawca musiał się liczyć, że zostanie zdemaskowany, co nie było rzeczą bezpieczną w tym środowisku.
Potem rzecz rozwiązano na skalę państwową.
Strąki sprzedaje się tylko po oficjalnym, urzędowym zakończeniu zbioru.
http://www.antoranz.net/CURIOSA/ZBIOR3/C0309/26-QZC07052_tatuowana-wanilia.HTM

Wanilia - wynik niespełnionej miłości.
Była sobie śliczna Zanat, córka azteckiej bogini płodności.
Zanat bardzo zakochała się w pewnym chłopaku z azteckiego plemienia Totonaków.
Ale że miała boskie pochodzenie, miłość taka nie mogła się zmaterializować.
Aztekowie to nie Grecy, gdzie każdy z każdym, bogini nie bogini, bóg nie bóg, śmiertelny czy też nie...
Z tej niespełnionej miłości, z tej zgryzoty, piękna Zanat przekształciła się w równie pięknie kwitnący pnącz - wanilię (Vanilla planifolia, rodz. storczykowatych) i pozostała wśród Totonaków.
Do dziś najlepszą wanilię produkują Totonakowie w południowym Meksyku i dotąd nazywają ją xanat.
A u dawnych Azteków wanilia była rośliną szczególną.
Składano nią daniny władcom azteckim, a ci używali ją do nadania wonności napojom z kakao, które wobec nieznajomości cukru, były gorzkie i prosiły się o jakieś dodatki.
Waniliowane kakao było afrodyzjakiem zażywanym przez azteckich władców od czasów niepamiętnych.
Pierwszym Europejczykiem który smakował tego napoju by Kortez.
Aztecki władca Montezuma poczęstował go czekoladą przyprawioną wanilią, którą podawano w złotych czarach .
Było to roku 1520 i potem w Europie przez wiele stuleci kakao z wanilią słusznie uważano za mocarny afrodyzjak.
Do dziś powszechnie używane w kuchniach całego świata 'strączki' wanilii są owocami (torebkami) tego pnącza po uprzednim poddaniu ich procesowi 'fermentacji' (nie jest to jednak prawdziwa fermentacja w sensie biochemicznym).
W czasie tego procesu sama torebka czernieje a na zewnątrz odkładają się kryształki wonnej waniliny - pochodnej benzaldehydu.
Obecnie zapotrzebowanie na naturalną wanilię wzrasta, mimo że od dawna produkuje się syntetyczną wanilinę przemysłowo z eugenolu lub koniferyny.
Największym producentem wanilii jest Republika Malgaska (dawny Madagaskar), ale z braku azteckich bóstw, a właściwie z braku wyspecjalizowanych owadów obsługujących kwiaty wanilii w Ameryce Łacińskiej, kwiaty zapylane są ręcznie lub małpio (więc też ręcznie, tylko że przy pomocy odpowiednio przyuczonych małp'zatrudnianych' na plantacjach malgaskich).
Wanilia to jedyny storczyk będący produktem spożywczym.

Jak piękna musiała być nieszczęsna Zanat można sobie tylko wyobrazić,
skoro nawet po przeobrażeniu odznacza się takim urokiem, jak na załączonym obrazie.
http://www.antoranz.net/CURIOSA/ZBIOR/ZDZIW-ANT/C0201/C020117-BAB2491.jpg
Vanilla planifolia
by Claude Aubriet (1665-1742)
http://www.antoranz.net/CURIOSA/ZBIOR/ZDZIW-ANT/C0201/C020117.HTM
http://www.antoranz.net/CURIOSA/ZBIOR2/C0211/14-QZC02040-czekol.HTM

Wanilia i wanilina.
Po wieloetapowej procedurze 'fermentacji', a właściwie kontrolowanego przejrzewania owoców wanilii (Vanilla planifolia, a także V. pompona i V. tahitensis) otrzymuje się produkt zwany 'laseczkami wanilii' - długie, czarno-brunatne strąki, czasem pokryte delikatnym nalotem białych, iglastych kryształków.
Te kryształki to wanilina o dosyć skomplikowanej nazwie chemicznej - 4-hydroksy-3-metoksybenzaldehyd, powstająca w wyniku enzymatycznego rozkładu glukozydu zwanego glukowaniliną.
Kryształki pod mikroskopem mają bardzo atrakcyjny wygląd
Glukowanilina jest bezwonna, dopiero jej enzymatyczna hydroliza uwalnia wonną wanilinę i na to potrzebny jest czas i cała procedura 'fermentacji'.
Ale wanilia jako przyprawa to nie tylko wanilina.
Szczegółowe badania chemiczne wskazują, że skromny strączek wanilii wydziela ponad 300 lotnych związków chemicznych i dopiero ta kompozycja daje bukiet wrażeń zapachowych, który od ponad tysiąca lat uprzyjemnia jedzenie.
W kilkanaście lat potem, jak Gobley w 1858 roku wyodrębnił czystą, wonną substancję z wanilii, skrystalizował, i nazwał ją waniliną, udało się ustalić jej naturę chemiczną i w 1876 udało się także uzyskać ją syntetycznie.
Początkowo jednak synteza była kosztowna i mogła być prowadzona tylko na skalę laboratoryjną.
Dopiero opracowanie taniej metody otrzymywania waniliny z ługów posulfitowych powstających podczas produkcji celulozy zmieniło radykalnie sytuację na rynku światowym.
Wanilina syntetyczna, jako środek zapachowy, okazała się wielokrotnie tańsza od laseczek wanilii, czy ekstraktu ze strąków.
Zmieniło to także losy plantatorów w szeregu krajów tropikalnych, wielu z nich zbankrutowało.
Ale inni potrafili na tym zrobić grube pieniądze.
Produkowana masowo wanilina znalazła zastosowanie we wielu gałęziach przemysłu, nie tylko spożywczego.
Do Polski wanilina trafiła głównie dzięki działalności firmy Dr. Oetkera, mającej już przed wojną swoją filię w Oliwie (działającą do teraz).
Przypadkowo zachowały się w moich szpargałach stare, przedwojenne,torebki po waniliowym cukrze używanym w każdym domu.
Zawsze była na nich zastrzeżona patentem 'biała główka'.
Zmieniał się jej wzór w ponad stuletniej historii firmy Oetkera, ale istota rzeczy pozotawała ta sama.
Zamieszczam je tu nieco nostalgicznie.

 http://www.antoranz.net/CURIOSA/ZBIOR3/C0309/28-QZC07053-1_torebka-Oetker-a.jpg

http://www.antoranz.net/CURIOSA/ZBIOR3/C0309/28-QZC07053_wanilina.HTM

W kuchni
Wanilia dodawana jest przede wszystkim do słodkich potraw: ciast, tortów, lodów i wielu deserów.
Coraz częściej jest również łączona z daniami mięsnymi lub jako dodatek do sosów.
Wanilia może być używana jako proszek, olejek lub cukier waniliowy (minimum 27% wanilii).
Najczęściej używana jest w przemyśle cukierniczym.
Bardzo smaczne i aromatyczne są wszelkiego rodzaju likiery przyprawiane wanilią oraz gorąca czekolada i kawa.
Właściwości
Wanilia jest często stosowana w przemyśle kosmetycznym.
Olejek waniliowy jest wyjątkowo skuteczny w procesie regenerowania się skóry, zapobiega jej wysuszaniu i starzeniu.
Wanilia ma ponadto działanie przeciwgorączkowe a nalewka waniliowa wzmacnia mięsień sercowy.
 http://www.kamis.pl/index.php/content/view/658/581/

Ekstrakt waniliowy
Składniki:
•0,25 l wódki
•3-4 laski wanilii
Ponadto:szklana butelka z korkiem (lub zwyczajnie zakręcana),karafka albo inny słoik
Laski wanilii nacinamy wzdłuż (ale nie rozkrajamy do końca!) i wkładamy do butelki z wódką.
Zakręcamy i odstawiamy na 2-3 miesiące żeby wszystko się "przegryzło".
Od czasu do czasu potrząsamy buteleczką.
Po tym czasie nabierze odpowiedniego smaku, aromatu i koloru.
Gdy już część ekstraktu zużyję dolewam alkoholu i odstawiam na swoje miejsce (ciemne i chłodne).
http://slodkieimpresje.blox.pl/2009/11/Ekstrakt-waniliowy.html

Zachęcam do zrobienia, na domowe potrzeby, cukru wanilinowego...
Wystarczy dwie szklanki cukru i laska wanilii
Cukier wsypać do szczelnego pojemnika (u mnie wyparzony suchy słoik).
Laskę wanilii przeciąć wzdłuż, zeskrobać nasionka, wymieszać z cukrem.
Pustą laskę wanilii przeciąć na 2 - 3 części, również zakopać w cukrze.
Zamknąć pojemnik.
Wstrząsnąć. Cukier jest gotowy do użycia po 1 - 2 tygodniach.
Można go używać jak zwykłego, granulowanego cukru